“Учитель” позывнойлы башҡорт яугиры дрондар һуғышының ысынбарлығын һөйләне

- БПЛА ярҙамында хәрби хәрәкәттәр бөгөн маневрлыраҡ, тиҙерәк, һөҙөмтәлерәк. Уларҙы, әлбиттә, үҙенең тәғәйенләнеше буйынса ҡулланғанда яҡшыраҡ булыр ине. Мәҫәлән, шул уҡ «баба-яга» – ул агро-дрон. Ун йыл элек туйҙарҙы фотоға, видеоға төшөрөү өсөн алынған уйынсыҡтар менән хәҙер һуғышалар. Дошман «ҡоштарға» етди ставка яһай: был бөтә өлкәләр араһында көйләнгән логистика, ҡорамалдар менән тәьмин итеүгә бәйле. Беҙҙә лә шулай, хатта уларҙан өҫтөнлөктәребеҙ ҙә бар.

– Һеҙ МХО-ла өс ярым йыл. Башҡортостан яугирҙары менән берҙәмлек бармы?

- Беҙҙең дөйөм мәҙәниәтебеҙ һәм Тыуған илдән алыҫ булыуыбыҙ. Башҡорт мәҙәниәте әкренләп урындағы мәҙәниәткә интеграциялана башлауы ҡыҙыҡлы. Бына, мәҫәлән, Башҡортостандан беҙгә сәйҙәр, бал килә – посылкаларҙың бер өлөшөн урындағы халыҡҡа таратабыҙ. Бер ваҡыт банкаларҙа Салауат Юлаев һәйкәле һүрәтләнгән эмблема бар ине. Урындағы халыҡ: "Был нәҡ шул Юлаевмы?" - тип һорай. Эйе, тип яуаплайбыҙ. Ысынлап та, был ҙур эш. Рәхмәт, журналистар һәм ирекмәндәр аша мәҙәниәт, йолалар һәм хатта аш–һыу менән уртаҡлашабыҙ - сәк-сәк, өй туҡмасы һ.б. менән һыйлайбыҙ. Был бәләкәй генә тәмле тәм-томдар ауыр ваҡытта кешеләрҙе ҡыуандыра. Беҙ егеттәр менән үҙ-ара туған телдә аралашабыҙ. Урындағы халыҡ ҡайһы бер һүҙҙәрҙе аңлай, уларҙы ҡуллана. Был акцент менән дә яңғырай, һәм бер аҙ сентименталь - ниндәйҙер бик яҡшы синтез бара. Әйткәндәй, 2024 йылда Днепрорудный, Балок һәм Новоднепровка ҡалаларынан уҡыусылар Өфөлә «Урал батыр» эпосын һөйләүселәр конкурсынды финалға сыҡты

Бер нисә йыл элек Башҡортостандан Запорожье өлкәһенә бик күп ҡарағай, ҡайын, шыршы үҫентеләре килтерелде һәм ултыртылды. Ә урындағы умартасылар хатта башҡорт бал ҡорттарының ғаиләһен килтереүҙәрен һорай.

– Ирекмәндәр тураһында һөйләгеҙ әле.

- Беҙҙең ирекмәндәр алдында баш эйәбеҙ. Хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ғаилә ағзалары - улар, әлбиттә, һәр ваҡыт борсола һәм ярҙам итә. Ә бында хатта туғандары булмаған ирекмәндәр ҙә бар. Пенсияһына кәрәкле әйберҙәр һатып алған өләсәйҙәрҙән башлап, селтәрҙәр, талисмандар бәйләйҙәр. Беҙҙең өсөн был талисмандар – Ватанды хәтерләткән мөһим нәмә, ә ваҡ-төйәк әйбер түгел. Нефтекама ирекмәндәренә: «Октавия» ярҙам итеү үҙәгенән Артур Фларис улына, Артур Хәлим улына, Ольга Васильевна, Элина Закир ҡыҙына рәхмәт әйтергә теләйем. Улар һәр ваҡыт яугирҙарға ҙур әйберҙәр тапшыра. Бөрө ирекмәндәренә ҙур рәхмәт, УУНиТ-тың урындағы филиалы хатта балалар өсөн уйынсыҡтарҙы ла алғы һыҙыҡҡа ебәрҙе. Айырым рәхмәт Наталья Александровнаға. Бөрөнән Регина Бильбарт ҡыҙы ирекмәндәр командаһы менән йыш ҡына беҙҙең яугирҙарға йылы кейемдәр менән ярҙам итә. Ярҙам итергә тырышҡан бөтә юғары уҡыу йорттары, мәктәп уҡытыусыларына рәхмәт. Тыуған Мишкә районына, әсәйемә ҙур рәхмәт. Улар тегәләр, бәйләйҙәр, дарыуҙар йыялар. Беҙҙең даими бағыусыбыҙ «Шьем и вяжем для наших Башкортостан» үҙәге. Бер нисә тапҡыр уларҙан урындағы балалар өсөн баскетбол формаһын заказ иттем. Шишмә халҡына ҙур рәхмәт - улар беҙҙе даими рәүештә аҙыҡ-түлек, инвентарь, төҙөлөш материалдары менән тәьмин итә. Ирекмәндәрҙең йомартлығына һәм берҙәмлегенә хайран ҡалабыҙ. Улар МХО менән бәйле кешеләрҙең ихтыяждарын һәм әрнеүҙәрен аңлай. Һәр ваҡыт беҙҙең үтенестәргә «Башҡортостан Республикаһы» Нәшриәт йорто филиалы - Республика мәғлүмәт үҙәге директоры Айнур Дәүләтбәков, шулай уҡ Матбуғат йорто ирекмәндәре ыңғай ҡарай.

Благовещен районы башлығы Анна Карабанова ла бер ҡасан да ярҙамдан баш тартмай. М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты колледжы директоры Анна Таболина Һәм Дмитрий Казанцев ярҙамында Башҡортостан менән Запорожье өлкәһе араһында мәҙәни алмашыу буйынса күп саралар үткәрелә, шул иҫәптән Өфө педколледжы менән Новоднепровка ауылы мәктәбе араһында тәүге медицина ярҙамына арналған дуҫлыҡ телекүпере ойошторолдо. Беҙгә Башҡортостандың Тхэквондо Спорт Федерацияһы президенты Фәһит Латипов та ярҙам итә.

Шулай уҡ Татарстан ирекмәндәре: Татьяна һәм Венера ярҙам итә. Һарытауҙан: Екатерина Юрьевна, Мария, Дарья һәм башҡалар.

– Уҡытыусы үҙе лә һәр ваҡыт өйрәнә. МХО бөткәс, уҡыусыларҙы нимәгә өйрәтергә теләйһегеҙ?

- Балаларҙы яңы технологиялар менән эшләргә өйрәтергә теләйем. Хәҙерге киберспортта бик ҡыҙыҡлы йүнәлеш - дрон-рейсинг. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һәр технология тәүҙә хәрби конфликттарҙа ҡулланыла. Киләсәктә дрон-рейсинг бөтә мәктәптәрҙә, колледждарҙа һәм юғары уҡыу йорттарында киң үҫеш аласаҡ. Сөнки зумерҙар быуыны компьютер технологиялары менән нығыраҡ ҡыҙыҡһына, яһалма интеллект нигеҙендәге киберспорт төп төрҙәрҙе спортта ғына түгел, башҡа тармаҡтарҙа ла ҡыҫырыҡлап сығара. Башҡаларҙан ҡалышмаҫ өсөн, был тарихҡа бөгөн үк ҡушылып, минималь юғалтыуҙар менән үҙ юлыбыҙҙы үтергә мөмкин. Тәүҙә ПК-ла һәм телефондарҙа симуляторҙарҙа өйрәнәм һәм практика үтәм. Артабан спорт дрондарында. Киләсәктә төбәктәр, айырыуса Башҡортостан һәм Запорожье өлкәһе, үҙ турнирҙарын үткәрһен ине. Ә киберспорт буйынса тәжрибә бар. Бының өсөн Азамат Моратовҡа, Никита Викторовичҡа, Өфөнән Алмазға, Шишмәнән Ринатҡа, Айратҡа, Дмитрий Букреевҡа, Михаил Чаломға, Сергей Поповичҡа, Илгиз Ҡорбановҡа һәм башҡаларға ҙур рәхмәт.

Беседовала Алсу Муллахметова.

Фото предоставлены героем публикации.